Tercih Edilen Seçenekler (Ürün Geri Kazanımı)
- Yeniden kullanım: Tüketim öncesi veya sonrası atıklar, atık kullanılmadan önce herhangi bir değişiklik veya ek üretim adımı olmadan yeni veya ikinci el ürünler yapmak için yeniden kullanılır.
- Geri Dönüşüm (İleri Dönüşüm dahil): Tüketim öncesi veya sonrası atıklar, tekstilden tekstile geri dönüşüm veya plastik şişelerin kumaşa dönüştürülmesi gibi, eşit (veya daha iyi) kalitede yeni ürünler üretmek için yeniden işlenir.
- Downcycling: Tüketim öncesi veya sonrası atıklar, daha düşük ekonomik değere sahip malzeme veya ürünler üretmek için geri dönüştürülür ve işlenir; örneğin, geri dönüştürülmüş tekstillerin temizlik bezi, halı altlığı veya ses yalıtım ürünlerinde kullanılması gibi.
Daha Az Tercih Edilen Seçenekler (Enerji Geri Kazanımı veya Değersiz Bertaraf)
- Sadece Geri Dönüştürülemeyen maddeler için enerji geri kazanımlı yakma: Geri dönüştürülemeyen atıkların yakılması sürecinden enerji geri kazanımı. Not: Geri dönüşüm altyapısı ve olanakları bölgeler ve ülkeler arasında farklılık gösterebilir.
- Enerji Geri Kazanımı – Artık Yönetimi (örn. Fiziksel / Kimyasal / Biyolojik Arıtma): Enerji geri kazanımı, bir artık yönetimi şeklidir. Örneğin, biyogaz üretimine yol açan çamur arıtma, biyolojik arıtmadan (kompostlama) ısı üretimi veya yakma işlemi hariç olmak üzere bu tür herhangi bir faaliyetten enerji üretimi.
- Geri Dönüştürülemeyenler için enerji geri kazanımı olmadan yerinde yakma: Geri dönüştürülemeyen atıkların tesiste enerji geri kazanımı olmadan yerinde yakılması.
- Geri Dönüştürülemeyen maddeler için Enerji Geri Kazanımı Olmadan Tesis Dışında Yakma: Geri dönüştürülemeyen atıkların enerji geri kazanımı olmadan üçüncü taraf bir tesiste tesis dışında yakılması.
- Değer Kazandırılmamış Bertaraf – Diğer Arıtma: Atığın kullanılabilir malzemelerini veya özelliklerini geri kazanmayan, yani onları hammadde, yakıt veya diğer enerji kaynakları gibi daha faydalı yan ürünlere dönüştürmeyen herhangi bir bertaraf yöntemi.
-
Değerlendirilmeyen Bertaraf – Sorumlu Bir Şekilde Yönetilen Düzenli Depolama Alanları (Atıkların, Tercih Edilen Seçenekler veya Daha Az Tercih Edilen Seçenekler altında yer alan herhangi bir yöntemle yönetilemediği durumlar için):
- ZDHC MRSL Sürüm 1.0'a göre, sorumlu bir şekilde yönetilen düzenli depolama alanları, önemli kontrol önlemlerine sahip olan, düzenli depolama alanına yerleştirilen malzemelerden oluşan sızıntı suyu ve gazı kontrol eden ve atıkları çevreye güvenli bir şekilde depolayacak şekilde tasarlanmış düzenli depolama alanlarıdır.
- Önemli kontrol önlemleri şu şekilde tanımlanır:
- Sızdırmazlığı en fazla 1 x 10-7 cm/sn olan astarlı düzenli depolama alanı. Bu genellikle sıkıştırılmış doğal kil astarının üzerine sentetik kompozit bir astar yerleştirilerek sağlanır, ancak iki sentetik astar kullanılarak da elde edilebilir.
- Sızıntı suyu, sızdırmaz tabakanın üstünde toplanır ve uygun şekilde arıtılıp bertaraf edilmek üzere uzaklaştırılır. Kaçak tespiti ve toplama işlemi, birincil sızdırmaz tabakanın altında ve ikincil sızdırmaz tabakanın üstünde uygulanır.
- Aerobik ve anaerobik ayrışmadan üretilen gaz toplanır ve güvenli bir şekilde kullanılır veya bertaraf edilir. Bu gazın ana bileşenleri karbondioksit veya metan olmakla birlikte, kükürtlü bileşikleri de içerebilir. Gazın içeriğine bağlı olarak, karbondioksit doğrudan atmosfere salınabilir ya da toplanıp filtrelenerek faydalı bir şekilde kullanılabilir.
- Düzenli depolama alanının ömrü boyunca izleme ve dokümantasyon sürdürülür.
- Sınırlı Kontrol Önlemleri ile Düzenli Depolama, Önemli Kontrol Önlemleri ile Düzenli Depolama bölümünde belirtilen tanım gerekliliklerini karşılamayan düzenli depolama türleridir. Geçirgenlik, sızıntı suyu ve gaz kontrolüne ilişkin dokümantasyon genellikle daha az kısıtlayıcıdır. Sızıntı suyu kontrolü hiç olmayabilir veya basit bir toplama ve yerel kanalizasyon hatlarına boşaltmadan ibaret olabilir. Gazlar depolanmak, işlenmek ve kullanılmak yerine doğrudan havaya verilebilir. Bu tür düzenli depolamalar için izleme gereklilikleri daha az sıkıdır – yerel yasa ve yönetmeliklere bağlı olarak daha seyrek numune alma, denetim ve daha kısa süreli kayıt tutulması gerektirir.
En Az Tercih Edilen Seçenekler
- Enerji Geri Kazanımı (örn. Geri Dönüştürülebilir Maddeler için Enerji Geri Kazanımı olarak enerji geri kazanımıyla yakma): Geri dönüştürülebilir atıkların yakılması işlemiyle enerji geri kazanımı. Not: Ürün Geri Kazanımı, geri dönüştürülebilir atıklar için tercih edilen yöntemdir. Geri dönüşüm altyapısı ve yetenekleri bölgeler ve ülkeler arasında farklılık gösterebilir.
-
Kontrol Önlemi Alınmamış Düzenli Depolama: ZDHC MRSL Version 1.0'a göre, bunlar Sınırlı Kontrol Önlemleri ile yapılan, Önemli Kontrol Önlemleri ile Düzenli Depolama bölümünde belirtilen tanım gerekliliklerini karşılamayan düzenli depolama alanlarıdır. Sızıntı suyu, gaz ve geçirgenlik kontrolüne ilişkin dokümantasyon genellikle daha az kısıtlayıcıdır. Sızıntı suyu kontrolü hiç olmayabilir veya yalnızca basit bir toplama ve yerel kanalizasyon hatlarına deşarjdan ibaret olabilir. Gazlar depolanmak, arıtılmak ve kullanılmak yerine doğrudan havaya verilebilir. Bu tür düzenli depolama alanları için izleme gereklilikleri daha az sıkıdır – yerel yasa ve yönetmeliklere bağlı olarak daha seyrek numune alma, denetim ve daha kısa süreli kayıt tutulması gerektirir.
- Kontrol Önlemi Alınmamış Düzenli Depolama alanları, hiçbir kontrol önlemi alınmadan inşa edilen düzenli depolama alanlarıdır. Atığın tutulmasını, sızmanın sınırlandırılmasını veya sızıntı sularının çevreye maruz kalmasını ya da çevreye karışmasını önleyecek şekilde tasarlanmamış her türlü düzenli depolama alanı, kontrol önlemi alınmamış düzenli depolama olarak kabul edilir. Buna, atığın toprak ve/veya yeraltı suyuna maruz kalmasını sınırlayacak herhangi bir astar veya sıkıştırma olmadan oluşturulan çöp yığınları ve çukurlar da dahildir. Bu tür düzenli depolama alanları için çok az veya hiç izleme gereksinimi olmayabilir. Çoğu durumda, bu tür düzenli depolama alanları basitçe bir çukur kazılıp, bu çukurun atıkla doldurulmasıyla ya da doğal olarak oluşmuş bir çukurun atıkla doldurulmasıyla oluşturulmaktadır.
- Geri Dönüştürülebilir Maddeler için Enerji Geri Kazanımı Olmadan Yerinde Yakma: Geri dönüştürülebilir atıkların tesiste enerji geri kazanımı olmadan yerinde yakılması.
- Geri dönüştürülebilir maddeler için enerji geri kazanımı olmadan tesis dışında yakma: Geri dönüştürülebilir atıkların enerji geri kazanımı olmadan üçüncü taraf bir tesiste tesis dışında yakılması.
-
Diğer: Yukarıda belirtilen yöntemlerin tanımına uymayan diğer herhangi bir atık bertaraf yöntemi. Not: Diğer yöntemlerin ayrıntılı bir açıklaması sağlanmalıdır.